Ձեր աղիքային բակտերիաները գիտեն, թե որքան արագ է ծերանում ձեր ուղեղը
Ձեր աղի՞քն է ուղեղից շուտ ծերանում, թե՞ հակառակը
Պատկերացրեք, որ ձեր կղանքի անալիզը կարող է ավելի ճշգրիտ կանխատեսել, թե որքան արագ է ծերանում ձեր ուղեղը, քան ցանկացած IQ թեստ կամ նույնիսկ ՄՌՏ հետազոտությունը։ Գիտաֆանտաստիկայի՞ պես է հնչում։ Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիայի համալսարանի (UCLA) նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ սա արդեն իրականություն է, իսկ արդյունքներն այնքան անսպասելի են, որ գլխիվայր շրջել են աղիքի և ուղեղի կապի մասին սովորական պատկերացումները։
Գիտնականները վերլուծել են հարյուրավոր մասնակիցների տվյալները՝ համադրելով նրանց աղիքային միկրոբիոտայի կազմը նեյրովիզուալիզացիայի արդյունքների հետ։ Եզրակացությունը տպավորիչ էր. որոշակի տեսակի աղիքային բակտերիաներ ունեցող մարդկանց ուղեղը կենսաբանական առումով անձնագրային տարիքից ավելի ծեր էր թվում։ Ընդ որում, խոսքը չնչին տարբերության մասին չէր. ուղեղի «կենսաբանական» և ժամանակագրական տարիքի միջև տարբերությունը կարող էր կազմել մի քանի տարի։
Ի՞նչ են կոնկրետ հայտնաբերել գիտնականները
Հետազոտողները կիրառել են «ուղեղի կենսաբանական տարիքի» մեթոդը՝ ալգորիթմ, որը ՄՌՏ պատկերների հիման վրա գնահատում է, թե մարդու ուղեղը որքանով է իր իրական տարիքից «ավելի ծեր» կամ «ավելի երիտասարդ» երևում։ Այնուհետև նրանք այս տվյալները համադրել են յուրաքանչյուր մասնակցի աղիքային միկրոբիոմի հետ։
Պարզվել է, որ ուղեղի արագացված ծերացում ունեցող մարդկանց աղիքներում գերակշռել են որոշակի քիմիական միացություններ արտադրող բակտերիաները, մասնավորապես՝ նյութեր, որոնք հրահրում են համակարգային բորբոքում։ Եվ հակառակը՝ նրանց մոտ, ում ուղեղը ավելի «երիտասարդ» էր թվում, աղիքներում ավելի շատ էին կարճ շղթայական ճարպաթթուների արտադրության հետ կապված բակտերիաները։ Գիտական տվյալների համաձայն՝ այս միացությունները պաշտպանում են նեյրոնները և նվազեցնում բորբոքումը։
Բացի այդ, «ծերացած» ուղեղ ունեցող մասնակիցների մոտ դիտվել են նաև այլ անհանգստացնող ցուցանիշներ՝ նվազած կոգնիտիվ ճկունություն, տեղեկատվության մշակման ավելի դանդաղ արագություն և աշխատանքային հիշողության թեստերում ավելի վատ արդյունքներ։ Այսինքն՝ աղիքային բակտերիաները կապ են ունեցել ոչ միայն նկարներում ուղեղի արտաքին տեսքի, այլև իրական ինտելեկտուալ գործառույթի հետ։
«Աղիք — ուղեղ» առանցք. սա փոխաբերություն չէ, այլ ֆիզիոլոգիա
Աղիքի և ուղեղի միջև կապը նյու-էյջ փիլիսոփայություն չէ։ Սա թափառող նյարդն է, իմունային համակարգը և նեյրոմեդիատորների մի ամբողջ քիմիական հեռագիր, որոնք աղիքային բակտերիաները բառացիորեն սինթեզում են։ Օրգանիզմում սերոտոնինի մոտ 90%-ը արտադրվում է աղիքում, ոչ թե ուղեղում։ Աղիքային միկրոբները ազդում են դոֆամինի, ԳԱԲԱ-ի մակարդակի և նույնիսկ արյունաուղեղային պատնեշի թափանցելիության վրա։
Երբ միկրոբիոմը խախտվում է, օրինակ՝ ուլտրամշակված մթերքներով հարուստ սննդակարգի, քրոնիկական սթրեսի կամ հակաբիոտիկների հաճախակի օգտագործման պատճառով, այս քիմիական հեռագիրը սկսում է ուղեղ ուղարկել բորբոքում խթանող ազդակներ։ Իսկ քրոնիկական նեյրոբորբոքումը, ինչպես վաղուց հայտնի է գիտնականներին, նեյրոդեգեներացիայի հիմնական շարժիչ ուժերից մեկն է։
Ինչու է սա կարևոր հենց ձեզ համար
Մարդկանց մեծ մասը ուղեղի ծերացումը պատկերացնում է որպես մի բան, որը տեղի է ունենում «այնտեղ՝ գլխում» և որի վրա գրեթե անհնար է ազդել։ Բայց եթե աղիքային միկրոբիոտան իսկապես այս գործընթացի շարժիչներից մեկն է, ապա մեր առաջ բացվում է ազդեցության սկզբունքորեն նոր կետ, և այն շատ ավելի հասանելի է, քան դեղաբանական միջամտությունները։
Հետազոտությունը պատճառահետևանքային կապը ուղղակիորեն չի ապացուցում. մենք չենք կարող պնդել, որ վատ բակտերիաները առաջացնում են ուղեղի ծերացում։ Բայց կապը այնքան կայուն և վերարտադրելի է, որ այն անտեսելը խելամիտ չէր լինի։
Ինչ կարելի է անել արդեն հիմա
- Ավելի շատ բջջանյութ օգտագործեք։ Բանջարեղենից, լոբազգիներից, ամբողջական հացահատիկներից և մրգերից ստացվող պրեբիոտիկ բջջանյութը բառացիորեն «սնունդ» է այն օգտակար բակտերիաների համար, որոնք արտադրում են կարճ շղթայական ճարպաթթուներ։
- Կրճատեք ուլտրամշակված մթերքները։ Դրանք ճնշում են միկրոբիոմի բազմազանությունը և նպաստում բորբոքում խթանող բակտերիաների աճին։
- Ավելացրեք ֆերմենտացված մթերքներ։ Յոգուրտը, կեֆիրը, թթու կաղամբը և քիմչին մեծացնում են մանրէային բազմազանությունը, որը առողջ աղիքի հիմնական նշաններից մեկն է։
- Հետևեք քնին։ Ցիրկադային ռիթմի խանգարումները ուղղակիորեն փոխում են միկրոբիոմի կազմը, և սա երկկողմանի գործընթաց է։
- Սահմանափակեք հակաբիոտիկների անհիմն օգտագործումը։ Դրանք ոչնչացնում են ոչ միայն պաթոգենները, այլև օգտակար բակտերիաները, որոնց վերականգնումը կարող է ամիսներ տևել։
Եզրակացություն. ձեր աղիքը երկրորդ ուղեղն է, որը ծերանում է առաջինի հետ միասին
UCLA-ի հետազոտությունը ևս մեկ աղյուս է այն ապացույցների պատում, որ կոգնիտիվ առողջությունը սկսվում է ոչ թե գլխում, այլ ափսեի մեջ։ Այն ուղեղը, որը ցանկանում եք պահպանել սուր 70 տարեկանում, մեծապես ձևավորվում է նրանով, թե ինչ եք ուտում 40-ում։ Եվ, դատելով ամենից, ձեր աղիքային բակտերիաներն այդ մասին ձեզնից լավ գիտեն։