Երիտասարդների մոտ կաթվածները կրկնապատկվել են, և գիտնականները շփոթված են

Կաթվածն այլևս միայն տարեցների հիվանդություն չէ

Պատկերացրեք՝ դուք 34 տարեկան եք, լավ ֆիզիկական վիճակում եք, չեք ծխում, երբեմն առավոտյան վազում եք։ Եվ հանկարծ՝ կաթված։ Սա բժշկական դրամայի սցենարի նման է հնչում, բայց հենց այսպիսի դեպքերն են ավելի ու ավելի հաճախ հայտնվում վիճակագրության մեջ։ Վերջին տվյալների համաձայն՝ 20-ից 54 տարեկան մարդկանց շրջանում կաթվածի հաճախականությունը վերջին տասնամյակների ընթացքում գրեթե կրկնապատկվել է։ Եվ ամենամտահոգիչն այն է, որ գիտնականները դեռ չեն կարող ճշգրիտ բացատրել՝ ինչու։

Թվեր, որոնք դժվար է անտեսել

Դեռ ոչ վաղ անցյալում կաթվածը համարվում էր տարեցների հիվանդություն։ Այո, երիտասարդների մոտ էլ էին կաթվածներ լինում, բայց դրանք հազվադեպ, բացառիկ դեպքեր էին։ Այսօր պատկերը սկզբունքորեն այլ է։ Հետազոտությունները արձանագրում են կաթվածների թվի կտրուկ աճ հենց երիտասարդ և միջին տարիքի մարդկանց շրջանում՝ այն խմբում, որը ավանդաբար համարվում էր «պաշտպանված»։

Սա վիճակագրական խեղաթյուրում չէ և ոչ էլ ախտորոշման բարելավման հետևանք։ Իրական հիվանդացությունն աճում է։ Եվ այն աճում է արագ։

Կասկածյալներ կան, բայց դատավճիռ՝ ոչ

Գիտնականները մի քանի վարկած են առաջ քաշում։ Դրանցից ոչ մեկը դեռ ամբողջությամբ չի բացատրում պատկերը, բայց միասին դրանք ձևավորում են ժամանակակից կենսակերպի մտահոգիչ դիմանկարը։

  • Ճարպակալում և մետաբոլիկ համախտանիշ։ Վերջին 30 տարիների ընթացքում երիտասարդների շրջանում ավելորդ քաշի տարածվածությունը կտրուկ աճել է։ Ճարպակալումը բարձրացնում է արյան ճնշումը, վատացնում անոթների վիճակը և մեծացնում թրոմբների առաջացման վտանգը․ այս ամենը կաթվածի ուղիղ ռիսկի գործոններ են։
  • 2-րդ տիպի շաքարախտ երիտասարդների մոտ։ Դեռ ոչ վաղ անցյալում 2-րդ տիպի շաքարախտը կոչվում էր «մեծահասակների շաքարախտ»։ Այսօր այն ախտորոշվում է դեռահասների և 20-ն անց մարդկանց մոտ։ Արյան մեջ բարձր շաքարը վնասում է անոթների պատերը, և ուղեղը հայտնվում է վտանգի տակ։
  • Քրոնիկ սթրես և քնի խանգարումներ։ Այսօր երիտասարդներն ապրում են մշտական տեղեկատվական ճնշման պայմաններում։ Քրոնիկ սթրեսը բարձրացնում է կորտիզոլի մակարդակը, որը, իր հերթին, ազդում է ճնշման և անոթներում բորբոքային գործընթացների վրա։
  • Հոգեակտիվ նյութերի օգտագործում։ Խթանիչների, այդ թվում՝ օրինականացված կանաբիսի և էներգետիկ ըմպելիքների օգտագործման աճը կապվում է երիտասարդների շրջանում հեմոռագիկ կաթվածների թվի ավելացման հետ։
  • COVID-19 և հետքովիդային բարդություններ։ Մի շարք հետազոտողներ նշում են, որ համավարակը կարող էր նպաստել երիտասարդների շրջանում անոթային հիվանդությունների աճին․ վիրուսը հայտնի է արյան մակարդելիության վրա իր ազդեցությամբ։

Երիտասարդ մարդու ուղեղը և կաթվածը․ առանձնահատուկ հարված

Երիտասարդ տարիքում կաթվածը պարզապես «նույնն է, բայց ավելի շուտ» չէ։ Երիտասարդ պացիենտները բախվում են սկզբունքորեն այլ հետևանքների։ Նրանք կորցնում են աշխատունակությունը կյանքի ամենաարդյունավետ շրջանում։ Կաթվածից հետո նրանք ավելի հաճախ տառապում են դեպրեսիայից և տագնապային խանգարումներից։ Եվ, հատկապես կարևոր է ճանաչողական գործառույթների տեսանկյունից, նրանք վտանգում են տասնամյակներ անցկացնել նյարդաբանական խանգարումներով, որոնք աննկատ քայքայում են հիշողությունը, ուշադրությունը և մտածողության արագությունը։

Ուղեղը, իհարկե, պլաստիկ է։ Բայց կաթվածը փոքր խափանում չէ, որը կարելի է արագ շտկել։ Սա նեյրոնների մահ է, որոնք այլևս չեն վերականգնվի։

Ինչ անել հենց հիմա

Լավ նորությունն այն է, որ կաթվածի ռիսկի գործոնների մեծ մասը կառավարելի է։ Հատկապես երիտասարդ տարիքում, երբ օրգանիզմը դեռ ունի վերականգնման բարձր ներուժ։

  • Վերահսկեք զարկերակային ճնշումը։ Հիպերտոնիան կաթվածի գլխավոր պատճառն է ցանկացած տարիքում։ Ճնշումը չափեք կանոնավոր, նույնիսկ եթե ձեզ լավ եք զգում։
  • Հետևեք շաքարի և խոլեստերինի մակարդակին։ Նույնիսկ նորմայից փոքր շեղումները, տարիների ընթացքում կուտակվելով, վնասում են անոթները։
  • Շարժվեք ամեն օր։ Նույնիսկ 10–20 րոպե չափավոր ակտիվությունը նվազեցնում է անոթային ռիսկերը։ Սա կարգախոս չէ, այլ տվյալ։
  • Բավականաչափ քնեք։ Քրոնիկ քնի պակասը անմիջականորեն կապված է ճնշման բարձրացման և բորբոքային մարկերների հետ։
  • Իմացեք կաթվածի ախտանիշները։ FAST: Face (դեմքը ծռվե՞լ է), Arms (ձեռքը չի՞ բարձրանում), Speech (խոսքը խանգարվա՞ծ է), Time (անմիջապես զանգահարեք շտապ օգնություն)։ Կաթվածի ժամանակ յուրաքանչյուր րոպեն մոտ երկու միլիոն մահացած նեյրոն է։

Զգուշացում, որը չի կարելի անտեսել

Կաթվածն այլևս այն հիվանդությունը չէ, որի մասին կարելի է մտածել՝ «սա ինձ չի վերաբերում, ես դեռ երիտասարդ եմ»։ Տվյալները հակառակն են ցույց տալիս։ Եվ թեև գիտնականները դեռ չեն հավաքել այս հանելուկի բոլոր մասերը, ընդհանուր ազդանշանը միանգամայն հստակ է․ այն, թե ինչպես ենք ապրում 20, 30 և 40 տարեկանում, անմիջականորեն որոշում է մեր ուղեղի առողջությունը։

Ուղեղը աբստրակցիա չէ։ Դա օրգան է, որին անհրաժեշտ են արյուն, թթվածին և ձեր ուշադրությունը։ Ցանկալի է՝ հենց հիմա։